اثربخشی درمان فراتشخیصی یکپارچه‌نگر بر شایستگی اجتماعی و همجوشی شناختی نوجوانان مبتلا به اختلال رفتاری- هیجانی برونی‌سازی شده

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روانشناسی عمومی، واحد نایین، دانشگاه آزاد اسلامی، نایین، ایران.

2 گروه روانشناسی، واحد نایین، دانشگاه آزاد اسلامی، نایین، ایران.

10.22034/jmpr.2024.59991.6018

چکیده

اختلال رفتاری- هیجانی برونی‌سازی شده با نمود رفتارهای قانون‌شکنانه و پرخاشگرانه سبب تخریب عملکرد تحصیلی یا اجتماعی نوجوان می­‌شود. این نوجوانان بر رفتار خود کنترل کمی داشته که این روند توانایی‌های آنان را مختل می­‌کند. بر این اساس این پژوهش با هدف بررسی اثربخشی درمان فراتشخیصی یکپارچه‌نگر بر شایستگی اجتماعی و همجوشی شناختی نوجوانان مبتلا به اختلال رفتاری- هیجانی برونی‌سازی شده انجام شد. پژوهش حاضر کاربردی، از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون- پس‌آزمون با گروه گواه و دوره پیگیری دوماهه بود. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان دارای مشکلات رفتاری- هیجانی برونی‌سازی شده بود که در دوره اول متوسطه در سال تحصیلی 1402-1401 در شهر اصفهان مشغول به تحصیل بودند. در پژوهش حاضر 35 دانش‌آموز مبتلا به اختلال رفتاری- هیجانی برونی‌سازی شده با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و با شیوه تصادفی در گروه­‌های آزمایش و گواه جای‌دهی شدند (18 دانش‌آموز در گروه آزمایش و 17 دانش‌آموز در گروه گواه). دانش‌آموزان گروه آزمایش درمان فراتشخیصی یکپارچه‌نگر را طی ده هفته در ده جلسه 90 دقیقه‌ای دریافت نمودند. در این پژوهش از سیاهه رفتاری- هیجانی کودکان و نوجوانان (CABEI) (آخنباخ و رسکورلا، 2001)، پرسشنامه شایستگی اجتماعی (SCQ) (فلنر، لیاس و فیلیپس، 1990) و پرسشنامه‌ همجوشی شناختی (CFQ) (گیلاندرز و همکاران، 2014) استفاده شد. داده‌ها با تحلیل واریانس آمیخته با استفاده از نرم‌افزار آماری SPSS23 تجزیه و تحلیل شد. نتایج نشان داد که درمان ذهن‌آگاهی نوجوان‌محور بر شایستگی اجتماعی (0/0001>P؛ 0/69=Eta؛ 74/11=F) و همجوشی شناختی (0/0001>P؛ 0/56=Eta؛ 39/71=F) نوجوانان مبتلا به اختلال رفتاری- هیجانی برونی‌سازی شده تأثیر معنادار دارد. بر اساس یافته‌های پژوهش حاضر، درمان فراتشخیصی یکپارچه‌نگر با بهره‌گیری از شناختن هیجان‌ها، آموزش آگاهی هیجانی، بازارزیابی شناختی، شناسایی الگوهای اجتناب از هیجان و بررسی رفتارهای ناشی از هیجان می‌تواند به عنوان یک درمان کارآمد جهت بهبود شایستگی اجتماعی و کاهش همجوشی شناختی نوجوانان مبتلا به اختلال رفتاری- هیجانی برونی‌سازی شده مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Effectiveness of Unified Trans-Diagnostic Treatment on Social Competence and Cognitive Fusion of Adolescents with Externalizing Behavioral-Emotional Disorder

نویسندگان [English]

  • Anahita Ghorbani 1
  • Mohammad Zare Neyestanak 2
  • Hasan Khoshakhlagh 2
1 PhD student in General Psychology, Naein Branch, Islamic Azad University, Naein, Iran.
2 Department of Psychology, Naein Branch, Islamic Azad University, Naein, Iran.
چکیده [English]

Externalized behavioral-emotional disorder with the appearance of law-breaking and aggressive behaviors causes the destruction of the adolescent's academic or social performance. These teenagers do not have enough control over their behavior, which disrupts their abilities. according to this the present study was conducted to investigate the effectiveness of unified trans-diagnostic treatment on social competence and cognitive fusion of adolescents with externalizing behavioral-emotional disorder. The statistical population included students with externalized behavioral-emotional problems who were studying in the first period of secondary school in the academic year of 2022-2023 in Isfahan city. In this research, 35 students with externalized emotional-behavioral problems were selected by purposeful sampling and randomly assigned to experimental and control groups (18 students in the experimental group and 17 students in the control group). The parents of the students in the experimental group received the unified trans-diagnostic treatment during ten weeks in ten 90-minute sessions. Children and Adolescents Behavioral- Emotional Inventory (CABEA) (Achenbach, Rescorla, 2001), Social Competence Questionnaire (SCQ) (Felner, Lease, Philips, 1990) and Cognitive Fusion Questionnaire (CFQ) (Gillanders et al, 2014) were used in the present study. The data were analyzed through mixed ANOVA via SPSS23 software. The results showed that unified trans-diagnostic treatment has significant effect on the social competence (p<0001, Eta=0.69, F=74.11) and cognitive fusion (p<0001, Eta= 0.56, F=39.71) in the adolescents with externalizing behavioral-emotional disorder. Based on the findings of the present research, unified trans-diagnostic treatment can be used as an efficient method to improving social competence and reducing cognitive fusion in adolescents with externalized emotional behavioral through applying techniques such as knowing emotions, cognitive reevaluation training, identifying emotion avoidance models and investigating behaviors coming from emotion.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Unified Trans-Diagnostic Treatment
  • Externalized Behavioral-Emotional Disorder
  • Cognitive Fusion
  • Social Competence