مقایسه اثربخشی روان‌درمانی بین‌فردی و درمان‌ شناختی-رفتاری بر سبک زندگی سلامت محور و بدنی‌سازی در افراد مبتلا به سندروم روده تحریک‌پذیر

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه روان‌شناسی، واحد تربت جام، دانشگاه آزاد اسلامی، تربت جام، ایران

2 گروه روان‌شناسی، واحد تربت جام، دانشگاه آزاد اسلامی، تربت جام، ایران

10.22034/jmpr.2026.71919.7022

چکیده

این پژوهش با هدف مقایسه اثربخشی روان‌درمانی بین‌فردی و درمان شناختی-رفتاری بر مؤلفه‌های سبک زندگی سلامت محور‌‌ و بدنی‌سازی‌‌ در بیماران مبتلا به سندروم روده تحریک‌پذیر انجام شد. پژوهش حاضر از نوع کاربردی و با طرح نیمه‌آزمایشی پیش‌آزمون-پس‌آزمون و پیگیری سه ماهه با گروه کنترل اجرا شد. جامعه آماری شامل بیماران مراجعه‌کننده به بیمارستان امام رضا (ع) تبریز در نیمسال دوم سال 1403 بود که از بین آن‌ها 45 نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به صورت تصادفی در سه گروه (دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل) جایگزین شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه‌های چهارسیستمی سبک زندگی سلامت محور والکر و هیل (1997) و بدنی‌سازی چنگ و حامید (1996)‌‌ بودند. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه گیری مختلط تحلیل شدند. هر دو روش درمانی در مقایسه با گروه کنترل بر بهبود مؤلفه‌های بدنی‌سازی و سبک زندگی سلامت‌محور مؤثر بودند (0/05 >p). اما درمان شناختی-رفتاری در کاهش مؤلفه‌های بدنی‌سازی‌‌ نشانه‌های فیزیکی برتری داشت (0/05 >p). درحالی‌که در بهبود سبک زندگی سلامت‌محور تفاوت معناداری بین دو روش مشاهده نشد (0/05 >p). اثرات درمان در مرحله پیگیری نیز پایدار بود. درمان شناختی-رفتاری با هدف‌گیری مستقیم باورهای نادرست، سوگیری‌های شناختی و رفتارهای اجتنابی (مانند ترس از غذا خوردن یا ترس از دوری از دستشویی)، باعث کاهش شدت درد و سایر نشانه‌های فیزیکی می‌شود و درمان بین‌فردی (IPT) عمدتاً بر کاهش استرس روانی-اجتماعی و حل تعارضات در روابط بین‌فردی تمرکز دارد. اثر این درمان بر نشانه‌های فیزیکی معمولاً غیرمستقیم است و از طریق بهبود خلق و خو و افزایش حمایت اجتماعی اتفاق می‌افتد. 

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Comparison of the Effectiveness of Interpersonal Psychotherapy and Cognitive–Behavioral Therapy on Health-Promoting Lifestyle and Somatization in Individuals with Irritable Bowel Syndrome

نویسندگان [English]

  • Abdolah Goliazadeh 1
  • Mohammad Rajabi 2
  • Mohammad Hosein Bayazi 2
1 PhD student, Department of Psychology, ToJ.C., Islamic Azad University, Torbat Jam, Iran
2 Department of Psychology, ToJ.C., Islamic Azad University, Torbat Jam, Iran
چکیده [English]

This study aimed to compare the effectiveness of interpersonal psychotherapy and cognitive-behavioral therapy on health-oriented lifestyle components and somatization in patients with irritable bowel syndrome. The present study was an applied study with a pre-test-post-test-follow-up quasi-experimental design with a control group. The statistical population included patients referred to Imam Reza Hospital in Tabriz in the second half of 2024, of which 45 people were selected through purposive sampling and randomly assigned to three groups (two experimental groups and one control group). The research tools included Walker and Hill's (1997) four-system health-oriented lifestyle questionnaire and somatization. The data were analyzed using mixed analysis of variance. The results showed that both treatment methods were effective in improving the somatization and health-oriented lifestyle components compared to the control group (p>0.5). However, cognitive-behavioral therapy was superior in reducing somatization components and physical symptoms (p>0.5). While there was no significant difference (p>0.5) between the two methods in improving health-oriented lifestyle. The effects of treatment were also stable at the follow-up stage.

کلیدواژه‌ها [English]

  • interpersonal psychotherapy
  • cognitive behavioral therapy
  • health-promoting lifestyle
  • somatization
  • irritable bowel syndrome

مراجع

Belogianni, K., Stennett, E., Felton, J., Hearsey, S., Twomey, A., & Sibelli, A. (2025). Feasibility of incorporating a cognitive behavioural therapy (CBT) for irritable bowel syndrome (IBS) app alongside dietary counselling. Clinical Nutrition ESPEN, 68, 854–855. https://doi. org/10. 1016/j. clnesp. 2025. 03. 052
Beck, J. S. (2016). Transcultural cognitive behaviour therapy for anxiety and depression: A practical guide. Routledge. https://doi. org/10. 4324/9781315677545
Bagheri Sheykhangafshe, F., Saeedi, M., Savabi Niri, V., Nakhostin Asef, Z., & Bourbour, Z. (2023). The effectiveness of cognitive behavioral therapy on difficulties in emotional regulation and cognitive flexibility in patients with obsessive compulsive disorder. Journal of Psychology, 27(1), 28–37. https://doi. org/10. 22054/jpr. 2023. 69234 [In Persian]
Carabotti, M., & Severino, G. (2024). The brain–gut axis in the post‑COVID era: New insights into interoceptive dysfunction and somatization. Frontiers in Psychiatry, 15. https://doi. org/10. 3389/fpsyt. 2024. 1285074
El Salhy, M., Hatlebakk, J. G., & Hausken, T. (2021). Diet and irritable bowel syndrome. Gastroenterology & Hepatology, 14(4), 213–221.
Everett, T., & Moss‑Morris, R. (2024). Somatic symptom management in functional gastrointestinal disorders: The role of interoceptive exposure. Journal of Psychosomatic Research, 172, 111254. https://doi. org/10. 1016/j. jpsychores. 2023. 111254
Fouladi, N., Mohammadkhani, S., Enayatollah, S., & Ebrahimi Daryani, N. (2018). Effectiveness of cognitive behavioral therapy in improving physical and psychological health among patients with irritable bowel syndrome. Iranian Journal of Health Education and Health Promotion, 6(3), 312–323. https://doi. org/10. 30699/acadpub. ijhehp. 6. 3. 312 [In Persian]
Hemmatipour, A., Karimi, F., Jahangirimehr, A., Abdolahi Shahvali, E., & Makvand, M. (2025). The effectiveness of group cognitive behavioral therapy on stress, anxiety, depression, and pain intensity in patients with chronic musculoskeletal pain. Payavard Salamat, 18(6), 578–588. [In Persian]
Hossein, A. A., Rahimian Boogar, I., & Najafi, M. (2020). The structural effect of chronic stress, resilience and somatization on functional disability in functional somatic syndrome: The mediating role of mentalization. Quarterly Journal of Health Psychology, 9(34), 151–172. https://doi. org/10. 30473/hpj. 2020.05 1665 [In Persian]
Hunt, M. G. (2019). Cognitive-Behavioral therapy for irritable bowel syndrome. In Using Central Neuromodulators and Psychological Therapies to Manage Patients with Disorders of Gut-Brain Interaction: A Clinical Guide (pp. 95-141). Cham: Springer International Publishing. https://doi. org/10. 1007/978-3-030-15129-8_10
Hunt, M., Dalvie, A., Ipek, S., Glinski, S., & Macks, R. (2025). Efficacy of a CBT self-help app (Zemedy) versus an education, relaxation, and mindfulness app for IBS: results from post-treatment, 3-month, and 6-month follow-up. Journal of Clinical Gastroenterology, 10-1097. https://doi. org/10. 1097/MCG. 0000000000001987
Käll, A., Bäck, M., Fahlroth, O., Ekeflod, E., Lundberg, A., Viberg, N., & Andersson, G. (2025). Internet‑based therapist‑supported interpersonal psychotherapy for depression: A randomized controlled trial. Journal of Affective Disorders, 369, 188–195. https://doi. org/10. 1016/j. jad. 2024. 12. 061
Kinsinger, S. W. (2017). Cognitive-behavioral therapy for patients with irritable bowel syndrome: Current insights. Psychology Research and Behavior Management, 10, 231–237.
Laing, E. M., Heinen, J. M., Acebo de Arriba, R., Schäffeler, N., Zipfel, S., Stengel, A., & Graf, J. (2024). Adaptations of interpersonal psychotherapy in psycho‑oncology and its effects on distress, depression, and anxiety in patients with cancer: A systematic review. Frontiers in Psychology, 15, 136457. https://doi. org/10. 3389/fpsyg. 2024. 136457
Markowitz, J. C., & Milrod, B. (2014). Critical review of outcome research on interpersonal psychotherapy for anxiety disorders. Depression and Anxiety, 31(4), 316–325. https://doi. org/10. 1002/da. 22225
Mayer, E. A., Gupta, A., & Labus, J. S. (2023). Brain networks in IBS: From structural connectivity to functional dysregulation. Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology, 20(4), 215–230. https://doi. org/10. 1038/s41575-022-00720-9
Mohammadi Zeidi, I., Pakpour Hajiagha, A., & Mohammadi Zeidi, B. (2011). Reliability and validity of Persian version of the Health Promoting Lifestyle Profile. Journal of Mazandaran University of Medical Sciences, 20(1), 102–113. [In Persian]
Mostafavi Shirazi, M., Eskandari, H., & Tajeri, B. (2022). The effectiveness of individual psychoanalysis on the severity of gastrointestinal symptoms and perfectionism in people with irritable bowel syndrome (IBS). Medical Journal of Mashhad University of Medical Sciences, 64(6), 4226–4236. [In Persian]
Owusu, J. T., Sibelli, A., Moss‑Morris, R., van Tilburg, M. A. L., Levy, R. L., & Oser, M. (2021). A pilot feasibility study of an unguided internet‑delivered cognitive behavioral therapy program for irritable bowel syndrome. Neurogastroenterology & Motility, 33(8), e14192. https://doi. org/10. 1111/nmo. 14192
Sun, X., Zhang, L., Pan, Y., Ni, K., Ji, C., & Zhou, Q. (2025). Group interpersonal psychotherapy for generalized anxiety disorder: Development process and a pilot test. Clinics, 80, e1046. https://doi. org/10. 6061/clinics/2025/e1046
Tarar, Z. I., Farooq, U., Zafar, Y., Gandhi, M., Raza, S., Kamal, F., ... & Ghouri, Y. A. (2023). Burden of anxiety and depression among hospitalized patients with irritable bowel syndrome: a nationwide analysis. Irish Journal of Medical Science (1971-), 192(5), 2159-2166. https://doi. org/10. 1007/s11845-023-03306-2
Van Tilburg, T. G., Steinmetz, S., Stolte, E., Van der Roest, H., & De Vries, D. H. (2021). Loneliness and mental health during the COVID‑19 pandemic: A study among Dutch older adults. The Journals of Gerontology: Series B, 76(7), e249–e255. https://doi. org/10. 1093/geronb/gbaa111
فصلنامه پژوهش های نوین روانشناختی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 05 مهر 1405

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 23 فروردین 1405
  • تاریخ بازنگری: 14 اردیبهشت 1405
  • تاریخ پذیرش: 17 اردیبهشت 1405

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار